Een goede deal doet een beetje pijn

Maandenlange gesprekken met de aannemer en opdrachtgever hebben geleid tot een oplossing voor het probleem. Bij oplevering blijkt het gebouw niet aan de gestelde eisen te voldoen. Er blijken fouten gemaakt te zijn in het ontwerp, in de engineering en in de uitvoering. Met grote inspanning zijn diverse alternatieve oplossingen de revue gepasseerd en uiteindelijk is besloten een deel van het gerealiseerde werk te vervangen. Ook de planning staat vast, daarover zijn partijen het eens.
Nu moet er onderhandeld worden over geld, wie gaat het betalen? De standpunten liggen op dit vlak ver uiteen. Wie is veroorzaker, wie draagt schuld, wie had moeten ingrijpen. Emoties lopen hoog op. Komen we tot elkaar of staan we straks voor de rechter?

Conflictbemiddeling

In het woord conflictbemiddeling zit het resultaat van ons werk al besloten, een middeling van uiteenlopende standpunten. We brengen de partijen in gesprek en helpen het probleem tot een oplossing te transformeren. Het uiteindelijke resultaat van deze inspanning is een deal, een afspraak uitgedrukt in programma, tijd en geld. Over de inhoud van de oplossing en wanneer het werk dan gedaan moet worden is men het uiteindelijk vaak wel eens. Het aspect geld is echter met regelmaat het grote struikelblok. Emoties als rechtvaardigheidsgevoel, boosheid en frustraties van de afgelopen periode hopen zich op en komen is de onderhandelingsfase over geld tot uiting.

Aan de conflictbemiddelaar de schone taak om deze emoties een plaats te geven, maar de deal op basis van redelijkheid en billijkheid rond te krijgen.

Emoties en geld

Ik ken maar plek waar emoties uitgedrukt worden in geld, te weten smartengeld. Ik heb echter nog nooit meegemaakt dat smartengeld wordt uitgekeerd in rechtszaken rondom problemen in de bouw.

In geschillen in de bouw en vastgoed geven we emoties een andere plek. Denk daarbij aan het proces dat we kennen van rouwverwerking: Ontkenning (dit kan toch niet waar zijn), boosheid (wat een &^%# aannemer), onderhandelen (kunnen we het niet zo laten), depressie (verdikkie, dit is echt een probleem, wat nu?), acceptatie (oké, we hebben een probleem, we gaan dit oplossen).

Pas als we in de acceptatiefase zitten, kan er een deal komen met partijen, waar allen zich aan verbonden voelen. Op het moment dat één van de partijen nog in een eerdere fase zitten, zal deze zich blijven afvragen of de deal wel eerlijk was. Je ziet dit ook vaak aan buitenstaanders, die alleen het resultaat zien. Die stellen dan vragen als; “had je niet naar de rechter moeten gaan, een andere aannemer moeten nemen, betaal je niet teveel?”

De veroorzaker betaalt

Helaas zijn veel problemen waar wij mee geconfronteerd worden erg complex. Er is vaak veel tijd over heen gegaan tussen de “kiem” van het probleem en het moment dat het probleem echt als een gezamenlijk en onvermijdbaar probleem ervaren wordt. Het is als een kluwen wol met ontelbare knopen, onzichtbaar waar de 1e knoop is ontstaan. Het is dus erg lastig in zo’n situatie  de veroorzaker aan te wijzen.  Een voorbeeld:  Partij A maakt een fout in de berekening, Partij B controleert niet goed, Partij C twijfelt aan het resultaat, maar zegt niets, want het is niet zijn verantwoordelijkheid. Wie heeft de schuld? Ik zie geen rechter één partij aanwijzen.

In onze ervaring is het verstandig wel inhoudelijk afwegingen te maken en met elkaar te delen. Zo ontstaat inzicht in elkaars processen en kan begrip ontstaan voor bepaalde keuzes en handelingen.

Dit inzicht is belangrijk om tot acceptatie van de situatie te komen. Daarmee krijgen de emoties ook een plek en ontstaat ruimte voor “de veroorzakers betalen”.

Dit is mijn uitspraak, en daar zult u het mee moeten doen!

Een bekende uitspraak van Meester Frank, de rijdende rechter.  Ik heb echter nog nooit een uitspraak gezien waar beide partijen zich goed bij voelden. Sterker nog, vaak is de winnende partij ook ongelukkig met de situatie.

De gang naar de rechter is dan ook een scenario, dat je eigenlijk wilt vermijden. Dit neem je mee in de onderhandeling over de verdeling van de kosten. Het alternatief is niet alleen het feit dat een derde voor jou gaat beslissen, maar het kost vaak veel tijd en geld. En intussen wordt er niet aan een oplossing in het project gewerkt.

De goede deal

Een goede deal na een conflictsituatie kent geen winnaars, maar ook geen verliezers. De goede deal is de deal waarbij alle partijen even veel pijn voelen. Pijn die voor ieder van hen acceptabel is en waarbij een verder voortbestaan reëel is.